Sal\u0131 sabah\u0131 saat sekize \u00e7eyrek var. Mutfakta duruyor ve k\u0131z\u0131n i\u00e7in bir sandvi\u00e7 haz\u0131rl\u0131yorsun. K\u00fc\u00e7\u00fck erkek karde\u015fi sandalyesinde oturuyor ve yo\u011furt kasesiyle oynuyor. Elmay\u0131 dilimlerken aniden y\u00fcksek sesle duyuluyor: \u201cAnne, elma istemiyorum!\u201d <\/p>
Bir an duraks\u0131yorsun. D\u00fcn brokoli de zor gitmi\u015fti. Sebze ve meyvenin \u00f6nemli oldu\u011funu bir anne olarak \u00e7ok iyi biliyorsun. Yine de her g\u00fcn sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenme bir bulmaca. \u00d6zellikle \u00e7ocu\u011funuzun b\u00fcy\u00fcmesi ve geli\u015fmesi i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli olan omega-3 ya\u011f asitleri gibi besin maddeleri s\u00f6z konusu oldu\u011funda. <\/p>
\u00d6nemli oldu\u011funu biliyorsun, ama ayn\u0131 zamanda kendine soruyorsun: \u00e7ocu\u011fum yeterince al\u0131yor mu? Ve yemekle alm\u0131yorsa, nas\u0131l alabilir? <\/p>
Her anne \u00e7ocu\u011fu i\u00e7in en iyisini ister. Ama k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fcn b\u00fcy\u00fcme, geli\u015fme ve sa\u011fl\u0131k i\u00e7in gereken t\u00fcm yap\u0131 ta\u015flar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekten ald\u0131\u011f\u0131ndan nas\u0131l emin olabilirsiniz? Sa\u011fl\u0131k d\u00fcnyas\u0131nda genellikle hafife al\u0131nan bir besin maddesi: omega-3 ya\u011f asitleri<\/strong>. <\/p> Bu makalede okuyacaklar\u0131n\u0131z:<\/p> Omega-3 ya\u011f asitlerini belki reklamlardan veya margarin etiketlerinden tan\u0131yorsunuz. Ama bu ya\u011flar\u0131n \u00e7ocu\u011funuzun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ger\u00e7ekten \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu biliyor muydunuz? \u00d6zellikle iki t\u00fcr omega-3: EPA ve DHA. <\/p> Omega-3 di\u011ferlerinin yan\u0131 s\u0131ra beyin ve g\u00f6z geli\u015fimine yard\u0131mc\u0131 olur, konsantrasyonu destekler ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7lendirir. \u00d6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklarda omega-3 vazge\u00e7ilmezdir, \u00e7\u00fcnk\u00fc beyinleri tam da \u015fimdi geli\u015fmektedir. Bilim insanlar\u0131, yeterli omega-3 alan \u00e7ocuklar\u0131n daha iyi \u00f6\u011frendiklerini, daha az hastaland\u0131klar\u0131n\u0131 ve okulda daha kolay konsantre olduklar\u0131n\u0131 tespit etmi\u015flerdir (McNamara Carlson, 2006; Yehuda et al., 2005). <\/p> Bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn: \u00e7ocu\u011funuz sakin bir \u015fekilde masada resim yap\u0131yor, bir g\u00f6reve daha iyi odaklanabiliyor ve k\u0131\u015f\u0131n grip d\u00f6nemini daha kolay atlat\u0131yor. Kula\u011fa ideal geliyor, de\u011fil mi? <\/p> Peki bilim bu konuda tam olarak ne diyor ve \u00e7ocu\u011funuzun bu temel ya\u011f asitlerini almas\u0131n\u0131 nas\u0131l sa\u011flayabilirsiniz?<\/p> Az \u00f6nce omega-3’\u00fcn \u00e7ocuklar i\u00e7in ne kadar \u00f6nemli oldu\u011fundan bahsettik. Belki d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz: mant\u0131kl\u0131 geliyor, ama bu ya\u011f tam olarak neden bu kadar \u00f6nemli? Bir anne olarak karma\u015f\u0131k t\u0131bbi metinler istemezsiniz. Bir \u015feyler yapabilece\u011finiz net cevaplar istersiniz. <\/p> Omega-3 ya\u011flar\u0131, \u00f6zellikle EPA ve DHA, v\u00fccudumuzun kendi ba\u015f\u0131na iyi \u00fcretemedi\u011fi bir t\u00fcr yap\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131r. Bu nedenle onlar\u0131 yiyecekler veya takviyeler yoluyla alman\u0131z gerekir. \u00d6zellikle DHA<\/strong>, \u00e7ocuklarda beyin ve g\u00f6z geli\u015fimi<\/a> i\u00e7in vazge\u00e7ilmezdir. Ara\u015ft\u0131rmalar, yeterli DHA alan \u00e7ocuklar\u0131n daha iyi konsantre olabildiklerini, daha kolay \u00f6\u011frendiklerini ve daha keskin g\u00f6rd\u00fcklerini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir (McNamara Carlson, 2006; Yehuda et al., 2005). <\/p> Belki tan\u0131d\u0131k geliyordur: \u00e7ocu\u011funuz kolayca dikkatini da\u011f\u0131t\u0131yor<\/em>, sandalyesinde k\u0131p\u0131rdan\u0131yor<\/em> veya az \u00f6nce s\u00f6yleneni unutuyor<\/em>. Ek omega-3 bu odaklanmay\u0131 iyile\u015ftirmeye yard\u0131mc\u0131 olabilir. <\/p> Omega-3 takviyesi alan \u00e7ocuklar s\u0131n\u0131fta daha sakin ve testlerde daha iyi puan al\u0131yorlar (Richardson Montgomery, 2005; Bloch Qawasmi, 2011). Omega-3 ayr\u0131ca ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 destekler, \u00f6zellikle D vitamini ile birlikte. Omega-3 (D vitamini ile) takviyesi alan \u00e7ocuklar daha az hastalan\u0131r ve daha h\u0131zl\u0131 iyile\u015fir (Calder, 2010). <\/p> Ayr\u0131ca omega-3, v\u00fccuttaki iltihaplanmay\u0131 azaltmaya yard\u0131mc\u0131 olur, b\u00f6ylece \u00e7ocuklar egzama, alerjiler veya kronik so\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 gibi rahats\u0131zl\u0131klardan daha az etkilenir (Miles Calder, 2017). \u00d6zellikle so\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve gribin h\u0131zla yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kalabal\u0131k aileler ve s\u0131n\u0131flarda bu ho\u015f bir avantajd\u0131r. <\/p> Ayr\u0131ca omega-3 v\u00fccuttaki iltihaplanmay\u0131 azaltmaya yard\u0131mc\u0131 olur. Bu karma\u015f\u0131k geliyor olabilir, ama sadece \u00e7ocu\u011funuzun egzama, alerjiler veya kronik so\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 gibi rahats\u0131zl\u0131klardan daha az etkilenece\u011fi anlam\u0131na gelir. <\/p> \u015eimdi belki d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz: \u201cTamam, anla\u015f\u0131ld\u0131, omega-3 \u00f6nemli. Ama \u00e7ocu\u011fumun asl\u0131nda ne kadar ihtiyac\u0131 var? Bu bir bebek i\u00e7in bir anaokulu \u00e7ocu\u011fu i\u00e7in oldu\u011fu gibi ayn\u0131 m\u0131?\u201d<\/p> \u00c7ok yerinde. Omega-3 ihtiyac\u0131 ger\u00e7ekten de \u00e7ocu\u011funuzun ya\u015f\u0131yla birlikte de\u011fi\u015fir. K\u0131saca a\u00e7\u0131klayal\u0131m: <\/p> Belki bu \u00e7ok gibi geliyor, ama neyse ki \u00e7ocuklar i\u00e7in son derece uygun takviyeler var. M\u00f6ller’s Omega-3 gibi, \u00e7o\u011fu \u00e7ocu\u011fun sevdi\u011fi Tutti Frutti<\/a> veya Limon<\/a> gibi tatlar\u0131 olan. Bununla kendinize ve \u00e7ocu\u011funuza i\u015fi kolayla\u015ft\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131z. Hamilelik s\u0131ras\u0131nda tavsiyeler ve listelerle dolu bir d\u00fcnyaya giriyorsunuz. \u201c\u00c7i\u011f bal\u0131k yeme, ci\u011fer sosisine dikkat et ve folik asidini unutma!\u201d Bunu kesinlikle tan\u0131yorsunuz. Bazen a\u011fa\u00e7lardan orman\u0131 g\u00f6remiyordum. <\/p> Bir tavsiye<\/a> \u00e7ok net kal\u0131yor: yeterli omega-3 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan emin olun. Sadece kendiniz i\u00e7in sa\u011fl\u0131kl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in de\u011fil, \u00f6zellikle do\u011fmam\u0131\u015f bebe\u011finizin beyin geli\u015fimi<\/a> i\u00e7in gerekli oldu\u011fu i\u00e7in. Bilim insanlar\u0131, hamilelik s\u0131ras\u0131nda yeterli omega-3 alman\u0131n \u00e7ocu\u011funuzda daha iyi bili\u015fsel geli\u015fim, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi ve daha az alerji riski \u015fans\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ke\u015ffettiler. Kula\u011fa iyi geliyor, de\u011fil mi? <\/p> Sa\u011fl\u0131k Konseyi, hamile kad\u0131nlara ve emziren kad\u0131nlara g\u00fcnde 250-450 mg omega-3 ya\u011f asidi (EPA ve DHA) almalar\u0131n\u0131 \u00f6neriyor (Koletzko et al., 2007; Voedingscentrum, t.y.). Yeterli al\u0131m bili\u015fsel geli\u015fimi destekler, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini g\u00fc\u00e7lendirir ve \u00e7ocukta alerji riskini azalt\u0131r (Gould et al., 2013). <\/p> Ve evet, hamileli\u011finiz s\u0131ras\u0131nda da bal\u0131k karaci\u011fer ya\u011f\u0131 alabilirsiniz! M\u00f6ller’s Omega-3 gibi y\u00fcksek kaliteli bal\u0131k karaci\u011fer ya\u011f\u0131 g\u00fcvenlidir ve ayr\u0131ca bebe\u011finizin kemik ve di\u015f geli\u015fimi i\u00e7in \u00f6nemli olan D vitamini i\u00e7erir. <\/p> Do\u011fumdan sonra yine bir s\u00fcr\u00fc yeni soru ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Her hal\u00fckarda bebe\u011finizin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu t\u00fcm besin maddelerini ald\u0131\u011f\u0131ndan emin olmak istiyorsunuz. Ve \u015fimdi yine omega-3 \u00e7ok \u00f6nemli bir besin maddesi olarak an\u0131l\u0131yor. <\/p> Emzirmek harika, ama fiziksel olarak olduk\u00e7a zor olabilir. V\u00fccudunuz bebe\u011finize DHA dahil bir\u00e7ok besin maddesi veriyor. Sizin al\u0131m\u0131n\u0131z, bebe\u011finizin anne s\u00fct\u00fc yoluyla ne kadar DHA ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde belirler. <\/p> Emzirme s\u0131ras\u0131nda ekstra omega-3 alarak, bebe\u011finizin beyin ve g\u00f6z geli\u015fimini desteklersiniz. Ayr\u0131ca kendi ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131za ve enerji seviyenize yard\u0131mc\u0131 olur. D\u00fcr\u00fcst olal\u0131m: uykusuz geceler zaten yeterince zor, de\u011fil mi? Belki \u015fimdi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz: \u201cTamam, omega-3 \u00f6nemli, ama kendim ve \u00e7ocu\u011fum i\u00e7in tam olarak hangi formu se\u00e7meliyim?\u201d. Kaps\u00fcller, s\u0131v\u0131 ya\u011f, bal\u0131k karaci\u011fer ya\u011f\u0131, yosun ya\u011f\u0131, ger\u00e7ekten en iyisi hangisi? <\/p> Gelin bunu anla\u015f\u0131l\u0131r hale getirelim:<\/p> Bal\u0131k ya\u011f\u0131 ve karaci\u011fer ya\u011f\u0131<\/strong> ikisi de bal\u0131ktan gelir. Fark nedir? Karaci\u011fer ya\u011f\u0131, morina bal\u0131\u011f\u0131n\u0131n karaci\u011ferinden elde edilen bal\u0131k ya\u011f\u0131d\u0131r ve ekstra A ve D vitamini i\u00e7erir. Bu nedenle ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi, b\u00fcy\u00fcme ve g\u00fc\u00e7l\u00fc kemikler i\u00e7in ekstra iyidir. Bal\u0131k ya\u011f\u0131 genellikle bal\u0131\u011f\u0131n di\u011fer k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan gelir ve do\u011fal olarak A ve D vitamini i\u00e7ermez. Burada karaci\u011fer ya\u011f\u0131 ile bal\u0131k ya\u011f\u0131 aras\u0131ndaki farklar<\/a> hakk\u0131nda daha fazla bilgi edinebilirsiniz. <\/p> Alg ya\u011f\u0131<\/strong> omega-3’\u00fcn bitkisel versiyonudur, vejetaryenler ve veganlar i\u00e7in veya bal\u0131k alerjiniz varsa idealdir. Algler do\u011frudan DHA i\u00e7eren tek bitkisel kaynakt\u0131r. Ancak dikkat edin: alg ya\u011f\u0131 genellikle karaci\u011fer ya\u011f\u0131 veya bal\u0131k ya\u011f\u0131ndan doz ba\u015f\u0131na daha az omega-3 i\u00e7erir. <\/p> Azize ailesiyle birlikte<\/a> sonunda karaci\u011fer ya\u011f\u0131n\u0131 se\u00e7ti<\/strong>. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc tek bir takviyede birden fazla fayday\u0131 birle\u015ftiriyor. “Ve kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z M\u00f6ller’s Omega-3 karaci\u011fer ya\u011f\u0131 ger\u00e7ekten \u00e7ok lezzetli. \u00c7ocuklar\u0131m art\u0131k g\u00fcnl\u00fck ka\u015f\u0131klar\u0131n\u0131 kendileri istiyor. \u0130nan\u0131n bana, b\u00fcy\u00fck bir rahatlama!” <\/p> Karaci\u011fer ya\u011f\u0131 kelimesini duyan \u00e7o\u011fu insan genellikle \u015f\u00fcpheli bir y\u00fcz ifadesi tak\u0131n\u0131r. \u201cKaraci\u011fer ya\u011f\u0131, bu b\u00fcy\u00fckanne ve b\u00fcy\u00fckbabalar\u0131m\u0131z\u0131n i\u00e7mek zorunda kald\u0131\u011f\u0131 o i\u011fren\u00e7 i\u00e7ecek de\u011fil mi?\u201d Bu do\u011fru, eskiden ger\u00e7ekten pek lezzetli de\u011fildi. Ama neyse ki bu ge\u00e7mi\u015fte kald\u0131 ve \u00e7ok sa\u011fl\u0131kl\u0131, pek \u00e7ok faydas\u0131 olan bir \u00fcr\u00fcn. <\/p> Karaci\u011fer ya\u011f\u0131 omega-3’\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra D ve A vitamini de sunar, bu da ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi, kemikler ve di\u015fler i\u00e7in \u00f6nemlidir. \u00d6zellikle Hollanda’da, bir\u00e7ok \u00e7ocu\u011fun (ve yeti\u015fkinlerin de) yeterli D vitamini alamad\u0131\u011f\u0131 yerde, karaci\u011fer ya\u011f\u0131 etkili bir takviyedir (Koletzko et al., 2007). <\/p> Ayr\u0131ca M\u00f6ller’s Omega-3 \u00e7ok \u00f6zenle \u00fcretilir<\/a>. Sadece temiz sulardan morina bal\u0131\u011f\u0131 kullan\u0131rlar ve t\u00fcm zararl\u0131 maddelerin filtrelendi\u011finden emin olurlar. Bu nedenle \u00e7ocu\u011funuzun g\u00fcvenli ve saf karaci\u011fer ya\u011f\u0131 ald\u0131\u011f\u0131ndan emin olabilirsiniz. <\/p> Ama en \u00f6nemlisi: ger\u00e7ekten lezzetli. \u00c7ocuklar\u0131m sevdikleri tad\u0131 (Tutti Frutti veya limon) se\u00e7meyi seviyorlar ve b\u00f6ylece g\u00fcnl\u00fck omega-3 ka\u015f\u0131\u011f\u0131 art\u0131k hi\u00e7 m\u00fccadele de\u011fil. <\/p> Belki \u015fimdi \u015f\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz: \u201cTamam, omega-3 \u00f6nemli, karaci\u011fer ya\u011f\u0131n\u0131n neden pratik oldu\u011funu anl\u0131yorum, ama \u00e7ocu\u011fumu her g\u00fcn m\u0131zm\u0131zlanmadan almas\u0131 i\u00e7in nas\u0131l ikna ederim?\u201d<\/p> Deneme yan\u0131lmayla omega-3 alman\u0131n keyifli bir rituel haline geldi\u011fi birka\u00e7 ak\u0131ll\u0131 numara ke\u015ffettik.<\/p> \u0130\u015fte sizin i\u00e7in en iyi ipu\u00e7lar\u0131m\u0131z:<\/p> 1. Sabah rituelinizin bir par\u00e7as\u0131 yap\u0131n<\/strong> 2. \u00c7ocu\u011funuza uygun bir tat se\u00e7in<\/strong> 3. Yeme\u011fe ak\u0131ll\u0131ca kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131n<\/strong> 4. \u00d6d\u00fclle e\u011flenceli hale getirin<\/strong> Bu hikayeyi sal\u0131 sabah\u0131, tan\u0131d\u0131k bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcyle ba\u015flatt\u0131k: tezgahta duruyorsunuz, meyve kesiyorsunuz, ekmek s\u00fcr\u00fcyorsunuz ve \u00e7ocu\u011funuzun ihtiyac\u0131 olan her \u015feyi al\u0131p almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 merak ediyorsunuz. \u00c7ocu\u011funuza sa\u011fl\u0131kl\u0131 yemek vermek bazen bir meydan okuma gibi hissedilebilir. \u00d6zellikle \u00e7ocu\u011funuzun \u00e7ok ihtiyac\u0131 olan ama belki de hen\u00fcz az deneyiminiz olan omega-3 s\u00f6z konusu oldu\u011funda. <\/p> Neyse ki g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc kadar karma\u015f\u0131k de\u011fil. Omega-3 \u00e7ocu\u011funuzun beyn\u0131, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi ve geli\u015fimi i\u00e7in ger\u00e7ekten \u00f6nemlidir. Hamilelikten ilkokul \u00e7a\u011f\u0131na kadar omega-3 \u00e7ocuklar\u0131n b\u00fcy\u00fcmesini, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve konsantrasyon yetene\u011fini destekler. M\u00f6ller’s Omega-3 gibi g\u00fcnl\u00fck bir porsiyon karaci\u011fer ya\u011f\u0131yla \u00e7ocu\u011funuza tam olarak ihtiyac\u0131 olan\u0131 veriyorsunuz \u2013 basit ve sorunsuz. <\/p> Omega-3 vermeyi kolayla\u015ft\u0131ran pratik ipu\u00e7lar\u0131 ele ald\u0131k: sabah rituelinizin bir par\u00e7as\u0131 yap\u0131n, \u00e7ocuklar\u0131n lezzetli buldu\u011fu bir tat se\u00e7in ve fark edilmeden yeme\u011fe kar\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in ak\u0131ll\u0131 numaralar kullan\u0131n. B\u00f6ylece omega-3 almak m\u00fccadele yerine bir al\u0131\u015fkanl\u0131k haline gelir. <\/p> Ve unutmay\u0131n: harika i\u015f \u00e7\u0131kar\u0131yorsunuz. \u00c7ocu\u011funuz i\u00e7in sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenmeye g\u00f6sterdi\u011finiz \u00f6zen ve dikkat, daha sa\u011fl\u0131kl\u0131, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve mutlu bir \u00e7ocukla kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulur. Omega-3 bu konuda karma\u015f\u0131k de\u011fil, aksine g\u00fcnl\u00fck aile rutininize ak\u0131ll\u0131 ve basit bir eklentidir. <\/p>Omega-3 \u00e7ocuklar i\u00e7in neden \u00f6nemlidir?<\/h2>
Bilim anla\u015f\u0131l\u0131r hale getirildi<\/h2>
Bebeklikten ilkokula omega-3<\/h2>
Omega-3 hamilelik<\/h2>
Emzirme: bilmeniz gereken \u00f6nemli \u015feyler nelerdir?<\/h3>
Bal\u0131k ya\u011f\u0131, bal\u0131k karaci\u011fer ya\u011f\u0131 veya yosun ya\u011f\u0131: i\u015finizi kolayla\u015ft\u0131r\u0131n<\/h2>
Karaci\u011fer ya\u011f\u0131n\u0131n neden ak\u0131ll\u0131ca bir se\u00e7im oldu\u011fu<\/h2>
Omega-3’\u00fc aile ya\u015fam\u0131n\u0131za sokmak i\u00e7in ipu\u00e7lar\u0131. Sorunsuz! <\/h2>
Ebeveynler i\u00e7in g\u00fcvence<\/h2>